WIADOMOŚCI
Polonijna Agencja Informacyjna

Zdjęcia z ostatniej Wigilii (2017 rok)

Historia Wspólnoty Polskiej w Azerbejdżanie

Pierwsze polskie organizacje społeczne w Azerbejdzanie powstały na początku wieku XX w Baku. W tym czasie w Baku mieszkało najwięcej Polaków. Już wcześniej, w XIX w., Polacy przybywali do Azerbejdżanu z różnych przyczyn - byli to zesłańcy polityczne, wojskowi armii carskiej rekrutowane z Królestwa Polskiego, jak również Polacy szukające dobrej pracy, szczególnie w okresie dynamicznego rozwoju miasta Baku - tak zwanego boomu naftowego na początku XX wieku. Istniało wtedy w Baku kilka organizacji polonijnych – Rada Polskich Organizacji , Towarzystwo „Dom Polski”, Polskie Towarzystwo Wzajemnej Pomocy „Ognisko”, Polskie Towarzystwo Dobroczynności , a nawet Związek Młodzieży Polskiej. Wydawano czasopismo polskie „Farys”.

Polacy wniesli duży wkład w rozwój gospodarczy, naukowy, kulturalny, oświatowy tego kraju. W każdej dziedzinie Polacy zostawili swój ślad . Sporo było wśród nich lekarzy, nauczycieli, urzędowników, komersantów, wojskowych, inżynierów. Dość wymienić nazwiska sławnych architektów polskich, dzieki twórczośći których architektura Baku do dziś zachowuje swój niepowtarzalny wygląd. „ Dzieła Gosławskiego, Płoszki, Skórewicza, Skibińskiego, i innych polskich architektów należą do wielkich osiągnięć architektury Azerbejdżanu, zaś skala, na jaką Polacy działali, pozwala mówić o wzniesionym pzez nich „ polskim Baku” - pisze prof. Szamil Fatułłajew-Figarow, wybitny badacz architektury w Azerbejdżanie. Warto tu podkreślić, że ta „polska spuścizna” zawsze była i jest przedmiotem dumy mieszkańców Baku

Największy wkład w rozwój gospodarczy Azerbejdżanu wniósł inżynier Witold Zglenicki.Był pionerem pozyskiwania ropy naftowej spod dna morskiego, opracował projekt eksploatacji tych złóż i ten wynalazek miał ogromne znaczenie dla dalszego rozwoju gospodarczego w Azerbejdżanie. Nadal korzysta z tego współczesne państwo azerbejdżańskie. Pamięć o Zglenickim utrwalil prof.Andrzej Chodubski w monografii - WITOLD ZGLENICKI „POLSKI NOBEL” 1850-1904 ( Płock 1984) Współpracownik Zglenickiego –Polak Paweł Potocki ( 1879 – 1932) zasłynął z zasypywania – według projektu Zglenickiego - zatoki Bibi-Ejbat dla zdobywania w tym miejscu ropy naftowej.

W Azerbejdżanie także przez dłuższy czas pracowali wybitni naukowcy polskiego pochodzenia , którzy wniesli duży wkład w rozwój naukowy, techniczny i ogólnooświatowy .W roku 1919 utworzony był Uniwersytet Bakiński , który miał ogromne znaczenie dla ogólnego rozwoju całego systemu naukowego w zacofanym wtedy kraju. Wśród wykładówców znajdowało się dużo profesorów polskiego pochodzenia. W dziedzinie medycyny - prof. Paweł Zdrodowski(mikrobiologia), prof.Uszyński, Malinowski, Różanowski, Berłacki, Mizernicki, Zamuchowski , w dziedzinie nauk społecznych - prof. Aleksander Makowielski, Wsewołod Bronisław Tomaszewski, Aleksander Selichanowicz, M.Dąbrowski, M. Downar-Zapolski, docent P.Piłaszewski, z innych dziedzin - prof . K.Krasuski(chemia), docent P. Michalewski(geofizyka). I to daleko nie pełna lista Polaków, pracujących w Azerbejdżanie . 

Większość Polaków po rewolucji 1917 roku stopniowo wyjeżdżała w ramach repatriacji. Inne polskie rodziny opuszczali ten kraj z różnych przyczyn –często z powodu lepszego miejsca pracy i możliwości dla dzieci uczyć się i pracować w rosyjskich stolicach - w Moskwie i Leningradzie. . Po rewolucji władze miejscowe przeważnie nie zwracali uwagi na narodowość obywateli w dokumentach osobistych. Dlatego dość często wpisywano Polakom narodowość rosyjską w dowodzie osobistym. . I teraz niekiedy odnajdujemy korzenie polskie u ludzi w bardzo skomplikowanych warunkach .Dobrze wiemy, że osób pochodzenia polskiego w Azerbejdżanie jest znacznie więcej, niż było podane według danych statystycznych periodu radzieckiego. Nawet i teraz są przypadki, że osoby w wieku nie życzą sobie być wpisane do naszej Polonii , choć rodowód mają wspaniały – polski szlachecki - obawiają się ewentualnych zmian politycznych...

Możliwość zjednoczenia Polaków w Azerbejdżanie pojawiła się po upadku Związku Radzieckiego. W 1991 roku w Baku było zarejestrowano stowarzyszenie «Polonia» ( Centrum przyjaźni i współpracy Azerbejdżan-Polska). W stowarzyszeniu było zaplanowane członkostwo obywateli Azerbejdżanu niezależnie od narodowości. Kierownikiem stowarzyszenia został obywatel Azerbejdżanu, nie mający polskich korzeni.

Zaledwie piąta część członków stowarzyszenia miała polskie korzenie.Wkrótce wszystkie osoby, mające polskie korzenie opuściły stowarzyszenie.

Jednak pozytywnym momentem w działalności stowarzyszenia można uznać zwrócenie grupy osób polskiego pochodzenia do Watykanu - o stworzeniu możliwości dla Polaków duszpasterskiej opieki katolickiej w Baku. Ta prośba została przekazana listownie z inicjatywy Swetłany Barancewicz, pochodzącej z polskiej rodziny katolickiej. W 1997 roku przybył do Baku ksiądz z Polski - Jerzy Piluś z misją odrodzenia wiary katolickiej na tym terenie. Ksiądz zebrał wokół siebie nieliczną grupę osób polskiego pochodzenia. Ta grupa zbierała się na początku w mieszkaniu prywatnym. Trzeba tu zauważyć, że i teraz, gdy już mamy budynek parafialny, i niezmiernie większą ilość parafian ( ponad 250 osób), podstawowa masa katolików - to parafianie, mające polskie korzenie. Ksiądz Jerzy zaakceptował ideę stworzenia polskiej wspólnoty i obiecał wszelkie poparcie.

Osoby pochodzenia polskiego powoli stali się skupiać się wokół misji katolickiej. Wtedy zaczęto myśleć o utworzeniu organizacji polonijnej. Od roku 2001 trwała praca nad utworzeniem Wspólnoty Polskiej, szczerze mówiąc, były trudnośći, nie przyszło to łatwo - dopiero w kwietniu 2003 roku została Wspólnota zarejestrowana. Dzięki wsparciu i pomocy ze strony Ambasady Polskiej w Azerbejdżanie mamy już większe możliwośći. Nasza Wspólnota robi dopiero pierwsze kroki w swej działalności, ale jeżeli w chwili utworzenia było nas kilkanaśćioro osób, to w danej chwili mamy ponad 100 członków organizacji.

POLONIJNA AGENCJA INFORMACYJNA - KOPIOWANIE ZABRONIONE.
NA PODSTAWIE: http://www.polonia-baku.org/pl/