2026-05-25
Szacowany czas czytania: 3 minuty.
JAN JÓZEF LIPSKI - UOSOBIENIE PANA COGITO
Lipski to legenda opozycji w PRL. Powstaniec warszawski, już od 1945 r. łącznik środowisk opozycyjnych, współzałożyciel KOR. Wybitny badacz literatury i krytyk literacki. W 1959 r. z powodów politycznych usunięty z pracy w PIW. Mistrz konspiracyjnej loży wolnomularskiej „Kopernik”, organizator protestu przeciw cenzurze – Listu 34. Jeden z przedstawicieli polskiej inteligencji, uosabianej figurą herbertowskiego Pana Cogito. Dzisiaj przypada rocznica jego urodzin.
Lipski konsekwentnie przeciwstawiał się zawłaszczaniu przez władze PRL słów takich jak demokracja, socjalizm, patriotyzm. Komunizm był dla niego totalitaryzmem tak samo jak nacjonalizm. Mimo swojego heroicznego życiorysu nie był postacią pomnikową, ale ciepłym przyjaznym człowiekiem, który każdego traktował jako partnera do rozmowy.
Jan Józef Lipski był postacią dla swych czasów zarazem symboliczną – jak i nietuzinkową. W czasie okupacji hitlerowskiej zaangażowany w działalność konspiracyjną, kultywował idee niepodległościowe także w latach powojennych. Był jednak w nowych realiach politycznych zwolennikiem działań o charakterze pozytywistycznym. Uczestniczył lub współtworzył inicjatywy obywatelskie, z których najgłośniejsze stały się Klub Krzywego Koła, akcja zbierania podpisów pod Listem 34, Komitet Obrony Robotników.
Pojawiał się w zasadzie wszędzie tam, gdzie możliwa była aktywność polityczna, obywatelska. Znajdował się w pierwszym szeregu osób niosących pomoc ludziom poszkodowanym przez system – czy dotyczyło to inteligentów sądzonych w procesach politycznych, czy też robotników represjonowanych za strajki. Co istotne – jego antykomunizmu nie oznaczał potępienia idei socjalistycznych.
W przededniu upadku komunizmu próbował reaktywować Polską Partię Socjalistyczną, ponieważ pragnął nawiązać do jej najpiękniejszych tradycji. Później jako senator pierwszej kadencji upominał się o prawa obywatelskie i socjalne. Pozostał więc do końca wierny swoim ideałom. Wielu niegdysiejszych opozycjonistów antykomunistycznych, a dziś prominentnych przedstawicieli władzy mówi dziś o nim z szacunkiem jako o „Janie Józefie”, bez nazwiska, wiadomo bowiem o kogo chodzi.
Jan Józef Lipski w DZIALE HISTORIA-KULTURA PAI
POLONIJNA AGENCJA INFORMACYJNA - KOPIOWANIE ZABRONIONE.
TŁUMACZENIE DŁUŻSZYCH TEKSTÓW MOŻE CHWILĘ POTRWAĆ...
NAPISZ DO REDAKCJI
Wyjątkiem jest uzyskanie indywidualnej zgody redakcji, wówczas zgodnie z prawem autorskim należy podać źródło:
Polonijna Agencja Informacyjna, autora – jeżeli jest wymieniony i pełny adres internetowy artykułu
wraz z aktywnym linkiem do strony z artykułem oraz informacje o licencji.
