1747-09-29 1822-03-10
Autor "Mazurka Dąbrowskiego”
Znany najbardziej jako autor "Mazurka Dąbrowskiego”, który stał się polskim hymnem narodowym. Ale był też politykiem, pisarzem, publicystą; konfederatem barskim, członkiem Komisji Edukacji Narodowej, uczestnikiem Powstania Kościuszkowskiego; współtwórcą Legionów Polskich we Włoszech.
Józef Rufin Wybicki herbu Rogala urodził się 29 września 1747 roku w Będominie, w rodzinie średniozamożnej szlachty kaszubskiej. Ojciec Józefa, Piotr Wybicki, właściciel Będomina, Będominka oraz części Lubania i Mściszewic był sądowym ziemskim mirachowskim. Matka Konstancja z Lniskich, córka sędziego ziemskiego mirachowskiego Jana Lniskiego herbu Ostoja. Józef miał liczne rodzeństwo, jego starszy brat został księdzem, cztery z siedmiu sióstr wstąpiły do zakonu. Pierwsze nauki pobierał u swojego stryja Franciszka, który był proboszczem w pobliskich Skarszewach.
W wieku 8 lat rozpoczął naukę w Kolegium Jezuickim w Starych Szkotach pod Gdańskiem. W wieku 20 lat zostaje posłem ziemi pomorskiej. W 1768 roku wygłosił protest przeciwko wtrącaniu się Rosji w wewnętrzne sprawy Polski, następnie związał się z Konfederacją Barską i jako emisariusz konfederacji przebywał na dworze wiedeńskim i berlińskim. W 1771 roku wyjechał do Holandii, gdzie na Uniwersytecie w Leydzie studiował prawo i ekonomię. Powrócił do kraju po I rozbiorze Polski, kiedy to Będomin znalazł się pod zaborem pruskim. W wieku 26 lat ożenił się z Kunegundą Drwęską, małżeństwo trwało 2,5 roku, jego żona zmarła spodziewając się dziecka. Po jej śmierci Wybicki wydzierżawił Będomin i osiadł w Poznaniu, gdzie zajmował się pracą pisarską. W 1781 roku ze swoją drugą żoną Esterą Wierusz-Kowalską kupił majątek Manieczki, dwa lata później sprzedał Będomin.
Brał udział w Powstaniu Kościuszkowskim, po jego upadku wyjechał do Paryża, gdzie starał się o utworzenie wojska polskiego u boku Francji. W lipcu 1797 roku w Reggio Emilia we Włoszech napisał Pieśń Legionów Polskich we Włoszech, która od 1926 roku jest polskim hymnem narodowym. W okresie Księstwa Warszawskiego Józef Wybicki był senatorem-wojewodą, w czasie Królestwa Kongresowego pełnił funkcję prezesa Sądu Najwyższego. Zmarł w Manieczkach 10 marca 1822 roku. Pochowany został w Brodnicy, a w sto lat później przeniesiono jego prochy na Skałkę do Poznania.
W swoich pamiętnikach Wybicki opisywał nie tylko swoje życie prywatne ale również sytuację polityczną Europy, pisał je z myślą o swoich synach, przekazywał w nich to co uważał za najważniejsze, wyłania się z nich obraz człowieka, który całe swoje życie kierował się dewizą: Aby z korzyścią dla ojczyzny. Wspomnienia zaczął pisać na początku XIX wieku podczas pobytu we Wrocławiu i Dreźnie, gdzie zajmował się edukacją swoich synów. Pierwsza część autobiografii obejmowała okres życia autora do 1780 roku. W kolejnej opisał Insurekcję Kościuszkowską i początki emigracji. W trzeciej części przedstawił edukację synów i działalność w epoce napoleońskiej. W pamiętnikach brak niestety informacji na temat działalności w Legionach Polskich we Włoszech i powstania Pieśni Legionów Polskich we Włoszech.
Przez większość swojego życia Józef Wybicki zajmował się publicystyką, poruszał tematy polityczne, społeczne i moralne. Dla bratanka króla Stanisława Poniatowskiego ułożył projekt oczynszowania chłopów w jego dobrach. Opublikował Myśli polityczne o wolności cywilnej wymierzone przeciw fałszywemu pojęciu wolności w szlacheckiej Rzeczypospolitej. Brał udział w pracach Komisji Edukacji Narodowej oraz współpracował z Andrzejem Zamoyskim przy opracowywaniu nowego kodeksu praw, co zaowocowało wydaniem Listów patriotycznych do eks kanclerza Andrzeja Zamoyskiego prawa układającego pisane, będące traktatem o stanie państwa. Jego poglądy dotyczące chłopów i mieszczan były tak postępowe, że zablokowały jego wybory do sejmu.
Wybicki był twórcą wszechstronnym. W jego dorobku znajdują się wiersze, libretta do oper oraz sztuki sceniczne. Zajmował się również reżyserią, pisał scenariusze oraz występował jako aktor. Największy sukces odniosła jego komedia obyczajowa o charakterze moralizatorsko-dydaktycznym Kulig, która jest wystawiana również współcześnie. Z 1791 r. pochodzą tragedia Zygmunt August oraz komedia polityczna o przewrotnym tytule Szlachcic mieszczaninem.
Między 16 a 19 lipca 1797 r., podczas pobytu polskich legionistów w Reggio Emilia (w ówczesnej Republice Cisalpińskiej) poeta Józef Wybicki napisał „Pieśń Legionów Polskich we Włoszech”, którą na cześć gen. Dąbrowskiego nazwano „Mazurkiem Dąbrowskiego”. Powszechnie rozpowszechniony pogląd mówi, że „Pieśń Legionów Polskich” powstała do melodii ludowego mazurka. Najczęściej podaje się, że po raz pierwszy publicznie pieśń odśpiewano 20 lipca 1797 r. W 1799 r. tekst pieśni ukazał się drukiem w piśmie wydawanym we Włoszech „Legionowa dekada”. W Polsce po raz pierwszy opublikowano go w 1806 r.
Początkowo „Mazurek Dąbrowskiego” składał się z sześciu zwrotek: „(1) Jeszcze Polska nie umarła/ kiedy my żyjemy/ Co nam obca moc wydarła/ szablą odbijemy/ (ref.) Marsz, marsz, Dąbrowski/ do Polski z ziemi włoski/ za Twoim przewodem/ złączem się z narodem/ (2) Jak Czarniecki do Poznania/ wracał się przez morze/ dla ojczyzny ratowania/ po szwedzkim rozbiorze/ (3) Przejdziem Wisłę przejdziem Wartę/ będziem Polakami/ dał nam przykład Bonaparte/ jak zwyciężać mamy/ (4) Niemiec, Moskal nie osiądzie/ gdy jąwszy pałasza/ hasłem wszystkich zgoda będzie/ i ojczyzna nasza/ (5) Już tam ojciec do swej Basi/ mówi zapłakany/ +słuchaj jeno, pono nasi/ biją w tarabany+/ (6) Na to wszystkich jedne głosy:/ +Dosyć tej niewoli/ mamy Racławickie Kosy/ Kościuszkę, Bóg pozwoli+” (Tekst według rękopisu Józefa Wybickiego).
„Mazurka Dąbrowskiego” śpiewano przy okazji świąt narodowych i powstań niepodległościowych w ciągu XVIII i XIX stulecia. Melodyczny utwór cieszył się także powszechną aprobatą m.in. wśród mieszkańców Księstwa Warszawskiego. Obok innych pieśni patriotycznych takich jak np. „Boże, coś Polskę”, „Warszawianka” i „Rota” był on jedną z najpopularniejszych utworów „ku pokrzepieniu serc” w okresie zaborów.
Po I wojnie światowej „Mazurek Dąbrowskiego” został uznany za hymn odrodzonej Polski, jednak nie znalazło to odzwierciedlenia w konstytucji marcowej z 1921 r. Zarządzenia sankcjonujące wspomniany wybór pod względem prawnym zostały wydane dopiero w drugiej połowie lat 20. XX w. 15 października 1926 r. Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego uznało wspomnianą pieśń za obowiązkową do śpiewania w szkołach. Po czterech miesiącach, okólnikiem z 26 lutego 1927 r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych ogłosiło „Mazurka Dąbrowskiego” hymnem narodowym. 2 kwietnia 1927 r. dołączono do hymnu nuty i oficjalnie uznano jego harmonizację, której dokonał kompozytor i dyrygent Feliks Konopasek.
W porównaniu z oryginałem, w tekście pieśni nastąpiły zmiany: zrezygnowano z dwóch zwrotek (4 i 6) oraz zmieniono rymy: „nie umarła – wydarła” na „nie zginęła – wzięła”. Poza tym poprawiono tekst pod względem stylistycznym.
Po II wojnie światowej władze komunistyczne pozostawiły „Mazurka Dąbrowskiego” w niezmienionej formie. Zapis o obowiązującym hymnie narodowym znalazł się w konstytucji PRL, która weszła w życie 22 lipca 1952 r. 31 stycznia 1980 r. tekst i nuty hymnu w harmonizacji Kazimierza Sikorskiego zostały zatwierdzone przez Sejm RP w ustawie o godle, barwach i hymnie.
Józef Wybicki to polski pisarz i polityk, poseł na sejm w I Rzeczypospolitej. Był też autorem wspomnień, wielu pism politycznych i utworów literackich ale w zbiorowej pamięci Polaków jest twórcą słów Mazurka Dąbrowskiego. Uczestnik Insurekcji Kościuszkowskiej, współorganizator legionów we Włoszech, pełnomocnik Napoleona na zajmowanych przez Francuzów terenach polskich podczas kampanii 1806 i 1809 r.
Urodził się 29 września 1747 r. w Będominie na Pomorzu - zmarł 10 marca 1822 r. w Manieczkach.
Wybicki uczestniczył w najważniejszych wydarzeniach końca XVIII i pocz. XIX wieku: poseł na sejm 1767 r., konfederat barski, uczestnik prac nad kodeksem praw, współpracownik Komisji Edukacji Narodowej, działacz stronnictwa patriotycznego w czasie Sejmu Czteroletniego, uczestnik insurekcji kościuszkowskiej, współorganizator legionów we Włoszech, pełnomocnik Napoleona na zajmowanych przez Francuzów terenach polskich podczas kampanii 1806 i 1809 r., wysoki urzędnik w Królestwie Polskim.
Za działalność publiczną Wybicki uznawał również swoją pracę literacką. W publicystyce, w utworach literackich podejmował kwestie związane z polityką i życiem społecznym. Nie miał wysokiego mniemania o swoim talencie poetyckim, ale to on właśnie napisał wiersz, który zna każdy Polak, Pieśń Legionów Polskich.
Pieśń ( inne tytuły to m.in. Jeszcze Polska nie zginęła, Mazurek Dąbrowskiego ) powstała w Reggio, we Włoszech, w lipcu 1797 r. i przeznaczona była na uroczystość pożegnania gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, udającego się na spotkanie z Napoleonem. Śpiewana była na melodię "starego mazurka". Słowa wiersza uległy z czasem licznym przeróbkom, dostosowując jego treść do zmieniających się okoliczności historycznych. Początkowo była to pieśń wojskowa, później pieśń narodowa, wykonywana podczas uroczystości patriotycznych. Od bitwy pod Grochowem (25 II 1831 ), w czasie powstania listopadowego, zaczęto traktować ją jako hymn narodowy. W okresie utraty przez Polskę niepodległości Mazurek Dąbrowskiego należał, obok pieśni Alojzego Felińskiego Boże, coś Polskę, do najpopularniejszych pieśni patriotycznych. Przyczyniły się do tego prosta, łatwa do zapamiętania muzyka, jak i przepełnione nadzieją słowa : "Jeszcze Polska nie zginęła, kiedy my żyjemy". W 1926 r. Mazurek ogłoszony został oficjalnym hymnem państwowym.
He was born on 29 September 1747 in Będominio in the Pomerania region and died on 10 March 1822 in Manieczki.
Wybicki took part in the most important events of the late 18th and the early 19th centuries: he was Deputy to the Seym (Parliament)Member of Parliament in 1767, a member of the Confederation of Bar (1768-1772), a participant in the creation of the legal code, an associate of the National Education Commission, an activist of the patriotic society during the Four Years' Seym (1788-1792), a participant in Kościuszko’s insurrection, a co-organiser of the Polish Legions in Italy, Napoleon’s plenipotentiary on the Polish lands occupied by the French during the campaigns of 1806 and 1809, and after 1815 high-ranking official in the Poland Congress Kingdom.
Wybicki also considered his literary work to be a form of political activity. In his journalistic and literary works he took up issues concerning politics and social life. He did not think highly of his talent as a poet, but it was he who wrote the poem that every Pole knows - Pieśń Legionów Polskich (The Hymn of the Polish Legions).
Pieśń (also known as Jeszcze Polska nie zginęła or Mazurek Dąbrowskiego) was created in Reggio, Italy, in July 1797. It was meant for the farewell ceremony for General Jan Henryk Dąbrowski, heading for his meeting with Napoleon. It was sung to the rhythm of " the old mazurka". The lyrics of the poem have been changed many times since then to suit the changing historical environment. Initially it was a military, then a national song, performed during patriotic ceremonies. Since the Battle of Grochów (25 February 1831) during the November Rising, it has been regarded as the national anthem. When Poland lost its sovereignty, Dąbrowski’s Mazurka, along with Alojzy Feliński’s Boże, coś Polskę, were considered the most popular patriotic songs. The reason for that was its simple, easy to remember melody and the lyrics filled with hope: "Poland is not dead whilst we live". In 1926 Dąbrowski’s Mazurka was officially declared Poland’s National Anthem.
Wszelkie materiały zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.