1386-02-14 0000-00-00
14 lutego 1386r. z rąk arcybiskupa gnieźnieńskiego Bodzanty w katedrze krakowskiej przyjął chrzest Władysław Jagiełło. nformacje na temat przebiegu ceremonii odbywających się w katedrze krakowskiej – „parafii królewskiej” na wawelskim wzgórzu – pochodzą najczęściej z przekazów rocznikarskich; ich przebieg jest również możliwy do odtworzenia na podstawie zachowanych ksiąg liturgicznych pochodzących z XV w. Opisany w nich został porządek wielu uroczystości, wymienione są także odmawiane wówczas modlitwy.
Kwestia imienia wybranego przez władcę na chrzcie jest interesująca również z innego powodu. W XIX w. historycy badający dzieje unii polsko-litewskiej uznali bowiem, właściwie na zasadzie skojarzenia, iż ma ono związek z osobą księcia Władysława Opolczyka. Ich zdaniem podobieństwo nie mogło być przypadkowe. W związku z tym, uznali księcia opolskiego za ojca chrzestnego władcy. Mimo, iż pogląd ten opierał się na lichej argumentacji, szybko przyjął się i zakorzenił w polskiej historiografii i niekiedy jest błędnie powielany także współcześnie.
Badania przeprowadzone w latach 60. ubiegłego wieku wykazały jednoznacznie, że książę opolski z całą pewnością nie brał udziału w uroczystości, przebywał bowiem w tym czasie w znacznej odległości od Krakowa. Świadczy o tym dokument wystawiony 17 lutego 1386 r. w Woźnikach na Śląsku. Biorąc pod uwagę odległość (obydwa miasta dzieli około 90 km), a także warunki i specyfikę podróży w średniowieczu, księciu niesłychanie trudno byłoby pokonać tę trasę w tak krótkim czasie. Co więcej, wydaje się wręcz nieprawdopodobne by opuścił on Wawel zaraz po ceremonii chrztu, nie pozostawszy na ceremonii zaślubin królewskiej pary – 18 lutego.
Z pewnością ojcem chrzestnym króla nie został także wielki mistrz krzyżacki Konrad Zöllner von Rotenstein, który został oficjalnie poproszony o wystąpienie w tej roli podczas uroczystości. Był to zresztą niesłychanie sprytny zabieg polityczny i propagandowy władcy i jego otoczenia, spotkał się jednak z odmową ze strony krzyżackiej. Na temat osoby ojca chrzestnego Władysława Jagiełły nie wiadomo zatem nic pewnego.
Przy chrzcie Jagiełły rolę matki chrzestnej wzięła na siebie Jadwiga z Melsztyńskich Pilecka, wdowa po Ottonie z Pilczy, wojewodzie sandomierskim. Potocznie współcześni zwali ją Ottonissą. Była też siostrą wojewody krakowskiego. Spytka z Melsztyna, który wraz z Janem z Tarnowa był naczelnym promotorem unii polsko-litewskiej. Sama Ottonissa z czasem stała się doradczynią Jagiełły i stąd nazywaną ją "matką chrzestną unii". Nadmieńmy, ze to z jej córką Elżbietą ożenił się Jagiełło po raz trzeci, po śmierci królowej Anny Cylejskiej.
Na miejsce dawnego pogańskiego imienia przybrał Jagiełło - jak wyz e powiedziano - imię Władysław. Nie był to tylko gest w stronę ojca chrzestnego, lecz zapewne nawiązanie do świetnej tradycji państwa polskiego, do pradziada Jadwigi, zjednoczyciela Królestwa Polskiego - Króla Władysława Łokietka. Tak to pojmowali współcześni Polacy, skoro annalista zapisał, że Jagiełło przyjął nomen gloriosum videlicet Vladislaus (mianowicie słowne imię Władysław). Przy ceremonii chrztu królewskiego w katedrze wawelskiej nie obyło się bez zgrzytu politycznego w otoczeniu Jagiełły. Oto nieoczekiwanie przystąpili do chrztu - tym razem po raz trzeci i ostatni - książę Witold. Z prawosławnego Aleksandra ku wyraźnemu niezadowoleniu Jagiełły tym razem przedzierzgnął sie w Aleksandra, ale katolickiego. Liczył zapewne na korzyści, jakie wyniesie z powrotu do kościoła rzymskiego w katolickiej Litwie. Oprócz książąt przyjęła chrzest w katedrze, jak odnotowali annaliści wielka liczba Litwinów, zapewne bojarzy ze świty wielkiego księcia i jego braci.
Przez długi czas sakramentu tego udzielano wyłącznie dwa razy do roku w Wielką Sobotę lub wigilię święta Zesłania Ducha Świętego (łac. Pentecoste), znanego powszechnie pod nazwą Zielonych Świątek. Stąd między innymi wynika symboliczna data chrztu Mieszka I tj. 14 kwietnia 966 r. (data dzienna nie pojawia się w źródłach!). Z czasem jednak coraz powszechniejsze były odstępstwa od tej reguły i chrztu dokonywano również w inne dni.
Według porządku ceremoniału zaprezentowanego w krakowskich księgach liturgicznych i pontyfikałach biskupich, biskup wychodził do przedsionka katedry, gdzie czekali na niego rodzice chrzestni wraz z nowym członkiem wspólnoty, którego stopy i oczy miały w tym czasie być zwrócone w kierunku katedry. Następnie odbywała się krótka katecheza, odprawiano także egzorcyzmy. Jeszcze w przedsionku celebrans zwracał się ku chrzczonemu słowami: „Wyjdź duchu nieczysty przez to wyobrażenie Boga i daj miejsce Duchowi Świętemu” (Exi immunde spiritus ab hac imagine Dei et da locum Spiritu Sancto). Po czym znaczono głowę i piersi znakiem krzyża wypowiadając słowa: „Znak Krzyża Świętego naszego Pana Jezusa Chrystusa” (Signum Sanctae Crucis Domini nostri Jesu Christi).
Następnie wypowiadano imię, biskup podawał osobie chrzczonej sól, symbol mądrości, którą chrześcijanin winien się kierować, aby osiągnąć życie wieczne. Następnie duchowny odczytywał ewangelię według św. Mateusza o dopuszczeniu dzieci do Jezusa. Biskup w tym czasie kładł stułę na piersiach chrzczonego, błotem uczynionym przez zmieszanie ziemi ze śliną dotykał uszu i oczu osoby. Po tym następowało wprowadzenie orszaku do katedry.
Przy chrzcielnicy dokonywało się wyrzeczenie złego ducha, wyznanie wiary oraz namaszczenia olejem katechumenów. Wreszcie zaś zanurzenie, bądź polanie wodą ze słowami: „Ja Ciebie chrzczę…” (Ego te bapitizo). Później następowało nałożenie białej szaty przez rodziców chrzestnych. Niestety, do naszych czasów nie zachowała się królewska chrzcielnica w katedrze wawelskiej, która najprawdopodobniej umiejscowiona była po lewej stronie ołtarza św. Stanisława. Po uroczystościach kościelnych, duchowy wymiar nabierał bardziej świeckiego charakteru i odbywało się tzw. prandium baptismalium, czyli uroczysty obfity posiłek.
Wkrótce po uroczystości chrztu Władysława Jagiełły – zgodnie ze zobowiązaniami – w ślad za wielkim księciem, chrześcijaństwo przyjęli jego poddani, mieszkańcy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Dochodziło wówczas do licznych chrztów zbiorowych także w plenerze, podczas których ze względów logistycznych i praktycznych rolę chrzcielnicy pełniły niejednokrotnie jeziora, stawy czy inne cieki wodne.
Niedługo po chrzcie, 18 lutego 1386 roku w katedrze krakowskiej nastąpiła druga ceremonia. Tym razem Władysław połączył sie ślubem małżeńskim z dostojną i nadobną dziewicą Jadwigą, królową polską.
Małżeństwu błogosławił arcybiskup gnieźnieński Bodzanta, który później w niedzielę 4 marca, w asyście biskupów krakowskiego Jana i poznańskiego Dobrogosta, dokonał uroczystej koronacji Władysława Jagiełły na króla Polski. Był on pierwszym koronowanym na Wawelu władcą wyniesionym na tron drogą elekcji. Jego poprzednik Ludwik Węgierski, był desygnowany przez Kazimierza Wielkiego. Był zresztą synem Elżbiety Łokietkówny, zatem Piastem po kądzieli. Jagiełło nie miał praw dziedzicznych do tronu polskiego. Ceremonii towarzyszyli panowie Królestwa Polskiego, faktyczni od tej pory dysponenci korony monarszej.
Wszystkie te uroczystości chrzest święty, zaślubiny i koronacja Władysława Jagiełły odbyły się w katedrze wawelskiej co poświadczają notatki współczesnych, by tylko wspomnieć "Kalendarz krakowski" oraz - co prawda późniejszego - Jana Długosza, korzystającego z obfitych zasobów Archiwum Kapitulnego i Koronnego. Poza tym potwierdzają to źródła obce.
Władysław II Jagiełło (-1434) – wielki książę litewski i król Polski, założyciel dynastii Jagiellonów. Był synem księcia Olgierda z dynastii Giedyminowiczów. Dokładna data jego narodzin nie jest znana. Tradycyjnie przyjmowano, że przyszedł na świat około 1352 roku. Dzisiaj dominuje pogląd, że był jednak o dekadę młodszy – urodził się około 1362 roku i przejął stolec wielkoksiążęcy jako w przybliżeniu piętnastoletni chłopak.
Jagiełło przyjął chrześcijańskie imię Władysław i został wyniesiony na tron 4 marca 1386 roku. Po śmierci Jadwigi w roku 1399 żenił się jeszcze trzykrotnie – kolejno z Anną Cylejską, Elżbietą Granowską i Zofią Holszańską – cały czas nie mogąc się doczekać narodzin syna. Jego pierwszy męski potomek, Władysław, przyszedł na świat gdy Jagiełło miał już ponad sześćdziesiąt lat, co wzbudziło wątpliwości co do wierności królowej Zofii i prawdziwego rodowodu dziecka.
Do jego największych zasług zalicza się zwycięską wojnę z Krzyżakami, wraz z decydującą bitwą pod Grunwaldem, która zburzyła mit niepokonanych rycerzy zakonnych. Zmarł po tym jak zaziębił się słuchając śpiewu słowików.
Gdy brak wiarygodnych źródeł, zastępuje je fantazja. Władysław Jagiełło budził zawsze żywe zainteresowanie. Szczęśliwie o monarsze zasiadającym na polskim tronie przed sześcioma wiekami wiemy bardzo dużo. Jest to przede wszystkim zasługa wielkiego historyka i dziejopisa Jana Długosza.
Według krakowskiego kanonika „Był to mężczyzna średniego wzrostu, o pociągłej i chudej twarzy, przy brodzie zwężonej, o małej, długiej i ostro zakończonej głowie, niemal całkiem łysej, jaką można oglądać na marmurowym posągu umieszczonym na grobowcu, o czarnych, małych, zawsze niespokojnych oczach, które bez przerwy w jakiś sposób rozbiegane poruszały się w swoich orbitach. Uszy miał długie, głos silny i mówił szybko, ciało szczupłe i zgrabne, szyję długą”. Takim króla ukazują dwa portrety powstałe za jego życia – wspomniany nagrobek w Katedrze na Wawelu, jedno z najwybitniejszych dzieł rzeźbiarskich polskiego średniowiecza powstałe w latach 1413 – 1421 i malowidło pędzla ruskich artystów w kaplicy zamkowej w Lublinie, ukończone w roku 1418.
Na pierwszym z nich twarz króla Władysława jest gładka, bez zarostu; na drugim otacza ją krótko przystrzyżona broda. Oba przedstawienia należy uznać za wiarygodne wizerunki monarchy powstałe jednak w różnych etapach jego życia.
Nagrobek Władysława II Jagiełły – nagrobek nieznanego autorstwa sprzed 1432 roku, znajduje się w katedrze na Wawelu w Krakowie pomiędzy filarami oddzielającymi nawę główną od południowej nawy bocznej. Miejsce to, przy znajdującym się tu niegdyś ołtarzu św. Krzysztofa fundowanym w 1393 przez królową Jadwigę Andegawenkę, wybrał monarcha dla siebie ok. 1421. Króla pochowano w komorze grobowej znajdującej się pod pomnikiem. Nagrobek został wykonany z czerwonego marmuru prawdopodobnie jeszcze za życia monarchy, stąd wizerunek należy uznać za wielce prawdopodobny.
Wszelkie materiały zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.