1789-02-14     1867-02-16

Konstancja Łubieńska

Romansowała z Adamem Mickiewiczem, założyła przytułek i szkołę dla dziewcząt w Poznaniu. Pisarka i publicystka, pierwowzór jednej z postaci dzieła Mickiewicza – „Pan Tadeusz”. W 1867 roku w Poznaniu zmarła Konstancja Łubieńska, pisarka, publicystka, założycielka „Dziennika Domowego”.

Konstancja Łubieńska urodziła się w Krzekotowicach (województwo wielkopolskie). Pochodziła z rodu Bojanowskich 14 lutego 1789 roku. W 1819 roku wyszła za mąż, a jej wybrankiem został kapitan wojsk napoleońskich, hrabia Józef Łubieński, z którym zamieszkała w Budziszewku, niedaleko Rogoźna. Wspólnie mieli piątkę dzieci – Walerię, Marię, Franciszka, Bogusława i Stanisława. Z powodu różnicy wieku, bo hrabia był 20 lat starszy, małżeństwo nie układało się najlepiej. Nowoczesna, jak na tamte czasy, Konstancja nudziła się u boku starszego męża, który nie mógł zdzierżyć jej poglądów, zamiłowań do sztuki, kultury i nauki oraz zainteresowań.

W 1839 roku poznała Adama Mickiewicza, który został ojcem chrzestnym jej córki – Marii. Między dorosłymi nawiązał się romans, a kobieta była gotowa dla poety zostawić męża i dzieci, a następnie udać się na emigrację. Gdy Mickiewicz osiadł w Paryżu, Łubieńska założyła konto na jego nazwisko, na które wpłacała znaczne sumy pieniędzy. Znajomość przerodziła się w przyjaźń. Powszechnie uznaje się, że Konstancja Łubieńska była pierwowzorem Telimeny – jeden z postaci z „Pana Tadeusza” autorstwa Mickiewicza.

Adam Mickiewicz, przebywał w Wielkopolsce goszczony przez szlachtę w trudnym okresie historii naszego kraju. To właśnie podczas pobytu poety w Wielkopolsce powstały w jego głowie pierwsze pomysły do słynnego poematu, a w swym notatniku zapisywał jego pierwotne wersy i notatki. To właśnie Wielkopolska przypominała mu jego ukochaną Litwę, za którą tak bardzo tęsknił. I to właśnie na mieszkańcach naszej małej ojczyzny wzorował niezapomnianych bohaterów „Pana Tadeusza”.

Mickiewicz przybył do Wielkiego Księstwa Poznańskiego w połowie sierpnia 1831 r., by stąd dalej przedostać się do ogarniętego Powstaniem Listopadowym Królestwa Polskiego. Zamiaru tego nie zrealizował i w Wielkopolsce bawił blisko siedem miesięcy. Pobyt tutaj, przeżycia, spotkane osoby, namiętny romans i poczucie winy, że nie wziął udziału w powstaniu miały ogromny wpływ na jego dalszą twórczość. Wielu mu współczesnych nie mogło wybaczyć Mickiewiczowi jego biernej postawy i tego, że zamiast walczyć skwapliwie korzystał z wielkopolskiej gościnności.

Możemy dodać przy tej okazji, że gdy powstanie upadło, zaczęli docierać do Wielkopolski powstańcy-uciekinierzy, w tym brat Mickiewicza Franciszek, którego Adam sprowadził do siebie z obozu dla internowanych. Niebawem zaczęli zjeżdżać się przyjaciele poety: Stefan Garczyński, Ignacy Domeyko, którzy relacjonowali mu z pasją, entuzjazmem zamieniającym się w rozpacz wydarzenia z kampanii. Mickiewicz zrozumiał, że gdy on polował, ucztował i romansował, jego przyjaciele ginęli. Popadł w depresję i nawet planował „palnąć sobie w łeb”, od zamiaru tego odwiodła go Konstancja Łubieńska.

W końcu Mickiewicz postanowił romans zakończyć i wyjechał do Paryża. Problem polegał na tym, że Pani Konstancja wcale nie myślała mu odpuścić. Ba! Nawet pojechała za Mickiewiczem do Paryża i tam oświadczyła mu, że ma zamiar się rozwieźć i zamieszkać razem z nim. Poeta był przerażony, wpadł w panikę. Nie myślał wcale o małżeństwie, tym bardziej, że ogarnęła go właśnie wena twórcza - nie wychodząc ze swego mieszkania, rzucając w kąt życie towarzyskie napisał w kilka tygodni trzecią część „Dziadów”. Po kilku latach Łubieńska ponownie nawiązała kontakt z Mickiewiczem, tym razem już na stopie przyjacielskiej. Ich przyjaźń przetrwała aż do śmierci poety.

Łubieńska zaangażowana była w konspiracyjną działalność niepodległościową, utrzymywała kontakty z obozem emigracyjnym i przesyłała składki pieniężne m.in. do Adama Czartoryskiego. Była też poetką, a jej romans „Niedowiarek, powieść moralna”, opowiadająca o związku mężatki z poetą zdobył dużą popularność. Dodatkowo została jedną z założycielek pisma dla kobiet „Dziennik Domowy”, który ukazywał się od 1840 roku. Przetłumaczyła również z języka niemieckiego „Przewodnik dla nauczycieli w domach ochrony małych dzieci” L. Chimaniego.

W 1842 roku założyła przytułek dla dzieci, a w 1850 – Szkołę Gospodarską dla dziewcząt w Marcelinie. Marcelin wówczas był wsią-folwarkiem, należącym do Łubieńskiej. Obecnie to część Poznania, w okolicach ul. Bukowskiej, os. Bajkowego i ul. Bułgarskiej.

Konstancja Łubieńska zmarła 16 stycznia 1867 roku w Poznaniu. Pochowana została przy kościółku w Budziszewku, obok swego pierwszego męża i syna.